Obsesja, tęsknota, żądza…

Uzależnienie to zaburzenie, które powoduje, że dotknięta nim osoba obsesyjnie czegoś pragnie i nie potrafi tych pragnień kontrolować. Kiedy kompulsywnie zaspokoi swoje pożądanie substancji czy zachowania, w jej mózgu uaktywniają się związki chemiczne [m.in. endorfiny] dające poczucie ulgi, szczęścia i dobrostanu. Dlatego będzie dążyć do powtórzenia tego stanu, niezależnie od negatywnych konsekwencji, jakie się z tym wiążą.

Uzależnienie można opisać, używając następujących określeń: pragnienie, zależność, fobia, fiksacja, obsesja, kompulsja, ból, pożądanie, wymaganie, tęsknota, żądza.

Uzależnienie od substancji i zachowań toksycznych

Kiedy jakaś substancja lub zachowanie ma negatywny wpływ na nasze ciało czy umysł, używamy określenia „uzależnienie”. Ma ono oznaczać, że to, czego pragniemy, ma dla naszego zdrowia szkodliwe skutki, a brak tej substancji [zachowania], choć powoduje ogromny fizyczny i psychiczny stres – jest dla nas korzystny. To standardowa lista uzależnień: alkohol, nikotyna, inne narkotyki, hazard.

Gdyby wszystkie te rzeczy zniknęły z powierzchni ziemi, nasze ciała i umysły mogłyby nadal świetnie funkcjonować. Dla naszej naturalnej, zdrowej egzystencji są to pragnienia „zbędne”. Cóż jednak, kiedy uzależnimy się od czegoś, co obiektywnie jest dobre?

Uzależnienie od naturalnych potrzeb

Ludzie uzależniają się także od: jedzenia, snu, ćwiczeń, seksu. Takie uzależnienia są o wiele bardziej skomplikowane, ponieważ każdy człowiek musi te potrzeby stale zaspokajać. Alkoholik może zrezygnować z alkoholu, nie można jednak przestać jeść! W pewien sposób uzależnienia te są trudniejsze do opanowania i wymagają rozwiązań wykraczających poza samo uzależnienie.

  • Jedzenie | Kiedy mówimy, że ktoś jest „uzależniony od jedzenia”, znaczy to, że jest on uzależniony od używania jedzenia do odsuwania negatywnych emocji. Jeżeli sięgasz po czekoladę, kiedy tylko myślisz o ukochanej, która odeszła, mogłeś skojarzyć, że jedzenie jest doskonałym lekiem na depresję czy lęk. Jesteś uzależniony? Poziom stresu czy lęku w trudnej emocjonalnie sytuacji, bez „zajadania” uczuć, daje odpowiedź na to pytanie.
  • Sen | Spać musimy wszyscy. Uzależniony będzie jednak wykorzystywał sen jako sposób ucieczki. Jeśli pojawi się stres, on utnie sobie drzemkę. Gdy nie możesz położyć się o zwykłej porze i jesteś tym zaburzony – to ostrzeżenie. Jeśli nikt ci nie przeszkadza i możesz spać do popołudnia, to też znak ostrzegawczy, że używasz snu, by uniknąć przygnębienia czy innych problemów.
  • Ćwiczenia | Możesz powiedzieć: „Kogo obchodzi, że jestem uzależniony od treningu? Jest tyle gorszych rzeczy!”. Na pewno. Lecz ludzie uzależnieni od ćwiczeń, używający ich, by czuć się lepiej, mają te same psychiczne i emocjonalne problemy, co uzależnieni od snu czy jedzenia. Trening staje się sposobem ucieczki od nienawiści do siebie, wstydu, fizycznej niedoskonałości, jest więc rodzajem uzależnienia wymagającym korekcji.
  • Seks | To uzależnienie jest inne niż trzy powyższe. Seks nie jest niezbędny do jednostkowego przetrwania. Jest jednak zdrową i naturalną aktywnością człowieka, a uzależnienie od seksu wymaga poważnego podejścia – może być bardzo niszczące emocjonalnie i zagrażać naszym związkom, powodować cierpienie i ryzyko dla zdrowia uzależnionego oraz osób z nim związanych. Jak inne uzależnienia, seks jest używany do zagłuszenia uczucia nudy, nienawiści do siebie, depresji czy lęku.

Wyrafinowane zachcianki?

Istnieje wiele innych uzależnień. Są bardziej akceptowane przez otoczenie, więc łatwo je minimalizujemy i uznajemy za mało szkodliwe. Są jednak rzeczywistymi uzależnieniami:

  • praca | pozwala odsunąć inne problemy, np. złe relacje z partnerem czy niską samoocenę,
  • książki | np. romanse, dzięki którym możemy nie myśleć o problemach naszego małżeństwa,
  • telewizja | np. reality tv – możemy żyć życiem innych, zamiast własnym życiem,
  • internet | może chronić nas przed bliskim kontaktem z innymi,
  • gry wideo | sztuczny sposób na przeżycie emocji i przygody,
  • pieniądze | próba uzyskania poczucia siły i bezpieczeństwa,
  • wystąpienia publiczne | narcyzm, potrzeba mocy, strach przed samotnością,
  • religijność | uzależnienie od praktyk i reguł, dających poczucie przynależności i czynienia dobra,
  • wygląd | poprawiające niską samoocenę zabiegi kosmetyczne, stroje,
  • zakupy | pozwalają poczuć ekscytację, podniecenie – zastrzyk adrenaliny,
  • sporty ekstremalne | zastrzyk adrenaliny,
  • zakochiwanie się | angażowanie się w nowe związki, by poczuć ekscytację zakochania.

Uzależnienie — środek zastępczy

Niska samoocena, depresja, lęk, biochemiczna nierównowaga, trauma dzieciństwa, wykorzystanie, niszczące związki, urazy, niespełnione marzenia, smutek – zmuszają nas do szukania środków pomagających ukryć ból. W pewnym sensie jest to reakcja naturalna.

Za uzależnieniem kryje się jednak zawsze jakaś ucieczka, wyparcie czy zaprzeczenie; jest ono środkiem zastępczym dla autentycznego wewnętrznego rozwoju i rzeczywistej zmiany.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.